Co zabrać na Kubę – lista rzeczy, których tam nie kupisz

Pakowanie na każdy wyjazd rządzi się swoją logiką. Na Kubę rządzi się inną. Przez sześć lat w Hawanie nauczyłam się, że braki w sklepach to nie anomalia, którą można obejść, jadąc do większego centrum handlowego. Centrum handlowego po prostu nie ma. Jest Habana Vieja z turystycznymi sklepikami, jest kilka sklepów MLC w Vedado i Miramarze, i jest rzeczywistość - że w marcu 2023 roku widziałam na półce przy Calle Obispo ostatni krem z filtrem, a tydzień później już go nie było i nikt nie wiedział, kiedy przyjdzie następna dostawa.

To nie jest artykuł o tym, żeby spakować "na wszelki wypadek". To lista rzeczy, których realnie nie kupisz na miejscu - albo kupisz za cenę, która nie ma sensu, albo trafisz na moment, kiedy akurat skończyły się w magazynie i nie wiadomo kiedy przyjdą następne.

Dlaczego pakowanie na Kubę to osobna kategoria

Embargo USA wobec Kuby trwa od 1962 roku i ogranicza import setek kategorii produktów - od części elektronicznych po składniki kosmetyczne. Skutki widać nie w politycznych przemówieniach, tylko na sklepowych półkach: pustych albo zapełnionych tym, co akurat udało się sprowadzić przez Meksyk czy Panamę. To nie jest narzekanie na system. To kontekst, który musisz rozumieć, żeby sensownie spakować walizkę.

Kubańczycy funkcjonują w systemie libreta - karty racjonowania przydzielanej przez państwo, która daje dostęp do podstawowych produktów po cenach symbolicznych. Jako turysta nie masz do niej dostępu. Twoja opcja to sklepy MLC (Moneda Libremente Convertible), działające od 2019 roku i przyjmujące wyłącznie płatności kartą w walucie wymienialnej. Ceny są wielokrotnie wyższe niż w Polsce, a asortyment zmienia się z tygodnia na tydzień.

Różnica między Hawana a mniejszymi miejscowościami jest ogromna. W Trinidadzie i Viñales sklepy z kosmetykami czy lekami praktycznie nie istnieją poza jednym-dwoma punktami z bardzo ograniczonym asortymentem. Jeśli planujesz wyjazd poza stolicę - a zdecydowanie powinieneś - musisz mieć wszystko ze sobą już od momentu lądowania na lotnisku José Martí.

Ochrona przeciwsłoneczna i higiena: pierwsza linia pakowania

Kuba leży między 20 a 23 stopniem szerokości geograficznej północnej. Indeks UV w sezonie suchym, od listopada do kwietnia, regularnie przekracza 10. Skóra pali się w ciągu godziny bez filtra, nawet gdy niebo jest lekko zachmurzone. Krem SPF 50+ to nie opcja - to warunek wyjścia z casa particular.

W sklepach MLC w Hawanie krem z filtrem pojawia się sporadycznie i kosztuje równowartość 8-15 USD za małe opakowanie. Poza Hawana praktycznie go nie ma. Weź minimum dwa duże opakowania - jedno do bieżącego użytku, drugie jako zapas. To jeden z tych przypadków, gdzie zapas nie jest przesadą.

Tampony i podpaski to temat, o którym wiele turystek dowiaduje się za późno - i w złym momencie. W zwykłych sklepach peso CUP są praktycznie niedostępne lub reglamentowane. Pełen zapas na cały wyjazd musisz spakować z domu, bez wyjątków. Dezodorant antyperspiracyjny jest dostępny sporadycznie, często tylko w wersji perfumowanej i o składzie, który może nie odpowiadać twojej skórze. Krem nawilżający i balsam po słońcu warto traktować tak samo: kubański klimat - suchy zimą, wilgotny latem - robi ze skórą rzeczy, do których polskie lato cię nie przygotuje. Chusteczki nawilżane to dobry backup przy ograniczonym dostępie do wody w mniejszych miejscowościach, a suchy szampon szczególnie przydaje się w Viñales, gdzie przerwy w dostawie wody nie są rzadkością.

Woda pitna i nawodnienie w sezonie suchym

Wody z kranu na Kubie nie pijesz. Kupujesz butelkowaną - w sklepach peso CUP kosztuje kilka CUP za litr, ale dostępność bywa różna. Tabletki do uzdatniania wody to dobry backup, szczególnie poza Hawana. W sezonie suchym odwodnienie przychodzi szybciej niż myślisz, zwłaszcza przy aktywnym zwiedzaniu.

Środki na insekty - komary i nie tylko

Repelent z DEET to pozycja obowiązkowa. Na Kubie są komary, jest dengue i zika - ryzyko zależy od sezonu i lokalizacji, ale nie ma sensu liczyć na szczęście. W kubańskich sklepach repelenty to rzadkość. Weź z Polski, zabezpiecz się.

Apteczka podróżna: co zabrać, bo w farmacia tego nie ma

Farmacia Internacional w Hawanie - między innymi przy Calle 41 w Miramarze - to jedyna apteka dla turystów, sprzedająca leki za USD lub MLC. Byłam tam kilkanaście razy przez lata i za każdym razem brakowało czegoś innego. Raz nie było ibuprofenu, innym razem plastrów, a przez jeden miesiąc nie było absolutnie nic, co kojarzyłoby się z zachodnim standardem apteki. Asortyment jest nieprzewidywalny. I tyle.

Ibuprofen 400 mg w polskiej aptece kosztuje kilka złotych za opakowanie. Na Kubie to produkt reglamentowany lub niedostępny dla turystów. Weź dwa opakowania - jedno dla siebie, jedno na zapas dla znajomych, których poznasz po drodze. Paracetamol tak samo. Biegunka podróżnych jest realna przy zmianie diety - kubańskie jedzenie w paladarach jest świetne, ale żołądek przyzwyczajony do polskich realiów potrzebuje czasu. Loperamid i elektrolity w saszetkach zajmują minimalnie miejsca w bagażu, a przy kubańskim upale i kilkugodzinnej jeździe almendronem mogą być kluczowe. Plastry i środek dezynfekcyjny? Bruk w Habana Vieja robi swoje, szczególnie po deszczu.

Kubańska służba zdrowia jest bezpłatna dla obywateli, ale turystów kierują do klinik prywatnych. Wizyta to koszt 40-100 USD. Ubezpieczenie zdrowotne jest wymagane przy wjeździe, ale najlepiej po prostu nie musieć go używać. Podstawowa apteczka to inwestycja, nie zbędny ciężar - jej wartość odczujesz dopiero wtedy, gdy jej nie masz.

Elektronika i zasilanie: apagones zmieniają zasady gry

8 do 12 godzin bez prądu dziennie. Tyle wynosiły apagony w niektórych dzielnicach Hawany w 2023 roku. W prowincjach - jeszcze dłużej. Apagón to nie incydent, to element kubańskiej codzienności od lat. Planujesz wyjazd bez powerbanku? Zdjęcia z Viñales pozostaną w aparacie z martwym telefonem.

Powerbank o pojemności minimum 20 000 mAh pozwala naładować smartfon około pięciu-sześciu razy - wystarczy na kilka dni bez stałego dostępu do prądu. Mniejszy powerbank to kompromis, który zemści się w trzecim dniu wyjazdu. Warto też dorzucić zapasowe kable USB - w sklepach w Hawanie są dostępne, ale jakość niska, a ceny w MLC nieproporcjonalne do wartości.

Kuba używa gniazdek typu A i B jak w USA, choć sporadycznie trafiasz też na europejski typ C. Polska ładowarka może nie pasować. Przejściówka uniwersalna to jeden z tych przedmiotów, o których nie myślisz do momentu, kiedy siedzisz wieczorem w casa particular i nie możesz naładować telefonu. Latarka czołowa - prosta, lekka, z zapasowymi bateriami - dopełnia obraz. Apagón w nocy w Centro Habana bez latarki to doświadczenie, które szybko weryfikuje, co naprawdę miałeś spakować.

Ubrania i obuwie: co wybrać, a czego nie kupować na miejscu

Temperatura w Hawanie w sezonie suchym, od grudnia do marca, wynosi 20-28 stopni Celsjusza. Wieczory bywają zaskakująco chłodne - cienka bluza to nie zbędny ciężar, tylko komfort podczas spaceru wzdłuż Malecónu. W sezonie deszczowym upał jest bardziej intensywny i wilgotny, a bawełna lepi się do skóry szybciej niż myślisz.

Obuwie weryfikuje się w Trinidadzie i Habana Vieja już po pierwszym dniu. Bruk jest nierówny, czasem mokry od deszczu lub przeciekającego wodociągu. Sandały bez podparcia kostki to prosta droga do skręcenia nogi. W Viñales aktywne wycieczki po dolinach wymagają butów zamkniętych z dobrą podeszwą - nie ekspedycyjnych, ale zdecydowanie czegoś więcej niż klapki.

Kubańskie sklepy odzieżowe w peso CUP oferują głównie produkty niskiej jakości. Turystyczne butiki w Habana Vieja sprzedają drożej niż w Polsce za jakość, która nie rekompensuje ceny. Strój kąpielowy weź z domu - w sklepach MLC ceny są nieproporcjonalne do tego, co dostajesz. Odzież zakrywająca ramiona i kolana przyda się w kościołach i instytucjach publicznych. W casa particular nie jest wymagana, ale gospodyni doceni, jeśli przy śniadaniu nie wyglądasz jakbyś szedł na plażę.

Żywność i suplementy: kiedy paladar nie wystarczy

Przejazd Viazulem z Hawany do Trinidadu trwa około sześciu godzin. Autobus nie zatrzymuje się na posiłki w rozumieniu, do którego jesteś przyzwyczajony. Są przerwy, jest szansa na coś do jedzenia w przydrożnym punkcie, ale nie możesz na to liczyć. Kilka batonów energetycznych lub orzechów w bagażu podręcznym rozwiązuje problem zanim zdążysz go zauważyć.

Kawa kubańska - Serrano, Turquino - jest dostępna lokalnie i jest dobra. Herbata ekspresowa to już inna historia: poza hotelami rzadko ją znajdziesz. Jeśli jesteś herbacianym fundamentalistą, weź kilka opakowań z domu. Suplementy witaminowe w kubańskich aptekach praktycznie nie istnieją - dostępne są tylko podstawowe leki. Jeśli regularnie bierzesz witaminę D, magnez czy cokolwiek innego, zabierz zapas na cały wyjazd plus kilka dni nadwyżki.

W Viñales i Trinidadzie paladary serwują głównie ropa vieja, moros y cristianos i kurczaka. Opcje wegańskie są minimalne, bezglutenowe właściwie nieistniejące. Kuba nie jest jeszcze przygotowana na diety specjalne, przynajmniej nie poza kilkoma restauracjami w Hawanie skierowanymi wyraźnie do turystów. Alergicy na gluten muszą komunikować swoje potrzeby bezpośrednio z kucharzem i liczyć się z tym, że temat może nie spotkać się ze zrozumieniem.

Rzeczy dla kubańskich znajomych: co przywieźć jako prezent

To nie jest sekcja o dobroczynności. To sekcja o tym, jak działa wzajemność na Kubie i dlaczego kilogram ibuprofenu w walizce otwiera więcej drzwi niż jakakolwiek ilość peso CUP.

Ibuprofen, witaminy i plastry to produkty, które Kubańczycy wymieniają jako najbardziej potrzebne - potwierdzają to wieloletnie relacje podróżników i moje własne rozmowy z rodzinami w Trinidadzie. Środki higieniczne - tampony, dezodorant, krem - są cenione bardziej niż turystyczne gadżety. Ubrania dziecięce w rozmiarach europejskich są poszukiwane, bo kubańskie sklepy mają ograniczony wybór. Przyniesienie czegoś dla rodziny gospodarza w casa particular to gest, który buduje zaufanie. Przekłada się na lepszą opiekę, informacje lokalne, które nie trafiają do przewodników, i szczerą rozmowę zamiast turystycznego spektaklu.

Jak to zrobić dobrze? Zapytaj z wyprzedzeniem - przez Airbnb, przez znajomych, przez kogokolwiek kto ma kontakt z gospodarzem. "Czego konkretnie potrzebujesz?" to pytanie, które Kubańczycy doceniają bardziej niż losowo wybrane prezenty. Granica między pomocą a paternalizmem jest cienka - nie przyjeżdżaj z gotowym zestawem "dla potrzebujących", tylko zapytaj. Różnica w odbiorze jest ogromna.

Dokumenty i kopie: czego nie zostawiać w walizce

Tarjeta del Turista - karta turystyczna - to obowiązkowy dokument wjazdowy. Kosztuje około 25 USD przy zakupie przez linię lotniczą lub 15-20 USD przy zakupie przez internet przed wylotem. Bez niej nie wejdziesz na pokład. Kup z wyprzedzeniem, nie na lotnisku w pośpiechu.

Polisa ubezpieczeniowa jest wymagana na granicy - kontrola jest wyrywkowa, ale brak dokumentu może skutkować problemami. Polisa musi obejmować koszty leczenia. Wizyta w klinice prywatnej to 40-100 USD - bez ubezpieczenia płacisz z własnej kieszeni.

Etecsa - jedyny dostawca internetu na Kubie - ma hotspoty WiFi w parkach i hotelach. Połączenie jest wolne, drogie i zawodne. Adresy casa particular, numery telefonów, rozkład jazdy Viazula - zapisz to wszystko na papierze lub w aplikacji działającej offline. Swoją drogą, Google Maps w trybie offline na Kubie nie działa tak jak w Europie. Kiedy internet padnie w środku nocy w Centro Habana, kartka z adresem jest więcej warta niż najnowszy smartfon.

Gotówkę w USD lub euro chowaj w kilku miejscach - nie w jednym portfelu, nie w jednej kieszeni. CADECA to jedyne legalne miejsce wymiany gotówki dla turystów poza hotelami, ale godziny otwarcia i dostępność są zmienne. Bez gotówki nie wymienisz pieniędzy, nie zapłacisz w casa particular, nie wsiądziesz do almendrona. Karta działa w MLC, ale tylko karta. Poza tym gotówka rządzi.

Glosariusz pojęć

libreta

Kubańska karta racjonowania żywności i podstawowych produktów, przydzielana obywatelom przez państwo. Turyści nie mają do niej dostępu - funkcjonują poza tym systemem.

MLC

Moneda Libremente Convertible - kubańska waluta wymienialna, używana w sklepach przeznaczonych głównie dla turystów i Kubańczyków z dostępem do walut obcych. Płatność wyłącznie kartą.

apagón

Przerwa w dostawie prądu na Kubie, powszechna szczególnie od 2021 roku. W niektórych dzielnicach trwa kilka godzin dziennie, w prowincjach nawet dłużej.

casa particular

Prywatna kwatera u kubańskiej rodziny - odpowiednik pensjonatu. Legalnie zarejestrowane, często tańsze od hoteli i dające lepszy kontakt z lokalnym życiem.

farmacia internacional

Apteka na Kubie przeznaczona dla turystów i dyplomatów, sprzedająca leki za USD lub MLC. Asortyment jest nieprzewidywalny, a ceny znacznie wyższe niż w Polsce.

CADECA

Casa de Cambio - państwowy kantor wymiany walut na Kubie. Jedyne legalne miejsce wymiany gotówki dla turystów poza hotelami.

Najczęstsze pytania